Spis treści
Yerba mate zawiera kofeinę. Jej ilość zależy od produktu, porcji i sposobu wielokrotnego zalewania. Nie warto pić naparu bardzo gorącego - IARC klasyfikuje spożywanie napojów powyżej 65°C jako prawdopodobnie rakotwórcze dla ludzi ze względu na ryzyko raka przełyku.
Czym jest yerba mate
Yerba mate powstaje z liści i drobnych gałązek ostrokrzewu paragwajskiego Ilex paraguariensis. Napój ma długą tradycję w Ameryce Południowej, szczególnie w Argentynie, Paragwaju, Urugwaju i południowej Brazylii.
Jej charakterystyczne działanie pobudzające wynika głównie z kofeiny. Smak zależy od kraju pochodzenia, sposobu suszenia, stopnia rozdrobnienia i dodatków. Może być dymny, ziołowy, gorzki, trawiasty albo łagodniejszy.
Jak przygotować yerba mate
Nie ma jednego obowiązkowego sposobu parzenia. Na początek można wsypać mniej suszu niż w tradycyjnym przygotowaniu, przechylić naczynie tak, aby liście ułożyły się po jednej stronie, zwilżyć dolną część niewielką ilością chłodniejszej wody i włożyć bombillę.
Następnie dolewa się wodę porcjami. Wrzątek zwykle daje bardziej gorzki napar i nie jest potrzebny. Istotniejsze od konkretnej liczby stopni podczas zalewania jest to, aby napoju nie pić bardzo gorącego.
Nie pij jej bardzo gorącej
To jeden z najważniejszych elementów bezpieczeństwa, a w wielu popularnych poradnikach jest pomijany. Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem IARC uznała picie bardzo gorących napojów, czyli powyżej 65°C, za prawdopodobnie rakotwórcze dla ludzi. Mechanizm wiąże się przede wszystkim z powtarzającym się urazem termicznym przełyku.
IARC nie znalazła natomiast rozstrzygających dowodów, że mate pita w temperaturze, która nie jest bardzo wysoka, sama w sobie powoduje raka. W praktyce warto dać naparowi ostygnąć i nie traktować pieczenia w ustach jako części „tradycyjnego” doświadczenia.
Kofeina: liczy się suma z całego dnia
Zawartość kofeiny w porcji yerba mate jest zmienna, zwłaszcza że ten sam susz bywa zalewany wielokrotnie. Dlatego trudno podać jedną wartość dla „kubka yerby”. Przy ocenie spożycia trzeba liczyć kofeinę ze wszystkich źródeł - także kawy, herbaty, napojów energetycznych, coli, czekolady i suplementów.
EFSA uznaje, że u zdrowych dorosłych pojedyncze dawki do 200 mg oraz łączne spożycie do 400 mg kofeiny dziennie zasadniczo nie budzą obaw o bezpieczeństwo. Już około 100 mg wypite blisko pory snu może jednak pogarszać sen u części osób. W ciąży EFSA wskazuje limit 200 mg dziennie ze wszystkich źródeł.
Te wartości nie są celem do osiągnięcia. Osoby wrażliwe na kofeinę mogą odczuwać kołatanie serca, niepokój, drżenie, problemy żołądkowe lub bezsenność przy znacznie mniejszych ilościach.
| Właściwości Kalebasów | Korzyści z yerba mate (Ilex Paraguariensis) | Charakterystyka naparu |
|---|---|---|
| Naturalny wygląd | Bogate w przeciwutleniacze | Pobudzające właściwości |
| Trwały materiał | Wzmacnia poziom energii | Ziarnisty smak |
| Unikalny kształt | Wzmacnia koncentrację umysłu | Głęboka zieleń |
| Tradycyjne zastosowanie | Wspiera zdrowie serca | Odpowiedni do spożycia na gorąco lub na zimno |
| Pochodzenie botaniczne | Zawiera witaminy i minerały | Właściwości zdrowotne |
Korzyści zdrowotne: co naprawdę wiadomo
Yerba mate zawiera polifenole i inne związki bioaktywne, a badania kliniczne analizowały między innymi metabolizm, apetyt, masę ciała i markery zapalne. Problem polega na jakości dowodów. Systematyczny przegląd z 2023 roku ocenił 32 badania i stwierdził, że w 22 z nich ryzyko błędu systematycznego było wysokie, a ogólna pewność dowodów wahała się od umiarkowanej do bardzo niskiej.
Nie ma więc podstaw, by przedstawiać yerba mate jako skuteczny „spalacz tłuszczu”, sposób na detoks czy terapię chorób przewlekłych. Jeżeli ktoś lubi jej smak i dobrze toleruje kofeinę, może traktować ją po prostu jako napój podobnie jak kawę lub herbatę.
Tereré i inne sposoby picia
Tereré to zimna wersja mate, popularna szczególnie w Paragwaju. Susz zalewa się chłodną wodą, czasem z dodatkiem ziół lub cytrusów. Taki napój nie staje się automatycznie napojem izotonicznym i nie należy zakładać, że „uzupełnia elektrolity”, jeżeli nie zawiera odpowiedniej ilości sodu i innych składników.
Yerba może być też przygotowywana jak zwykła herbata w zaparzaczu. Dla początkującej osoby jest to prostszy sposób kontrolowania ilości suszu i mocy naparu.
Jak wybrać yerbę na początek
Największe różnice dotyczą poziomu rozdrobnienia, ilości pyłu, obecności gałązek, sposobu suszenia i dodatków smakowych. Argentyńskie mieszanki często są łatwiejsze na start, paragwajskie bywają bardziej intensywne i nadają się do tereré, a brazylijskie chimarrão jest bardzo drobne i wymaga nieco innej techniki przygotowania.
Zamiast szukać „najzdrowszej” marki, lepiej zacząć od małego opakowania, sprawdzić smak i tolerancję kofeiny, a potem eksperymentować z proporcjami.
