Spis treści
Kolagen to białko, nie pojedynczy aminokwas
Kolagen jest rodziną białek budujących między innymi skórę, ścięgna, chrząstki i kości. W skórze tworzy rusztowanie odpowiadające za część jej wytrzymałości i sprężystości. Z wiekiem oraz pod wpływem promieniowania UV zmieniają się zarówno ilość, jak i organizacja włókien kolagenowych, co jest jednym z wielu elementów starzenia skóry.
Nie oznacza to jednak, że zmarszczki są prostym „objawem niedoboru kolagenu”, który można wyrównać tabletką lub kremem. Na wygląd skóry wpływają również geny, ekspozycja na słońce, palenie, mimika, hormony, ogólny stan zdrowia i codzienna pielęgnacja.
Kolagen do picia - wyniki badań są niejednoznaczne
W badaniach suplementów stosuje się przede wszystkim hydrolizowany kolagen, czyli białko rozłożone na mniejsze peptydy. Część metaanaliz randomizowanych badań wykazywała niewielką poprawę nawodnienia lub elastyczności skóry. Problem polega na tym, że jakość badań jest nierówna, preparaty różnią się składem, a wiele prac ma związki z producentami suplementów.
W 2025 roku w „The American Journal of Medicine” opublikowano metaanalizę 23 badań randomizowanych obejmujących 1474 uczestników. Kiedy autorzy uwzględnili jakość badań oraz źródło finansowania, w badaniach wysokiej jakości i w badaniach bez finansowania przemysłowego nie wykazano istotnej korzyści dla nawodnienia, elastyczności ani zmarszczek. Autorzy uznali, że obecne dane nie dają wystarczających podstaw do stosowania suplementów kolagenu jako metody zapobiegania lub leczenia starzenia skóry.
Czy rodzaj kolagenu ma znaczenie?
Na rynku spotkasz kolagen rybi, wołowy i wieprzowy, często reklamowany jako „naturalny”. Sama informacja o pochodzeniu nie dowodzi jednak lepszej skuteczności kosmetycznej. Po spożyciu białko jest trawione do peptydów i aminokwasów. Nie można założyć, że trafi ono bezpośrednio do skóry i „wypełni” konkretną zmarszczkę.
Jeśli rozważasz suplement, warto sprawdzić pełny skład, dawkę i źródło surowca, szczególnie przy alergii na ryby lub inne składniki. Suplement nie powinien zastępować leczenia niedoborów żywieniowych ani konsultacji medycznej, jeśli pojawiają się objawy ogólnoustrojowe.
A co z kolagenem w kremie?
Kolagen stosowany miejscowo może działać przede wszystkim jako składnik tworzący na powierzchni skóry warstwę ograniczającą utratę wody i poprawiającą odczucie gładkości. Nie należy utożsamiać tego efektu z odbudową włókien kolagenowych w skórze właściwej. Cząsteczki kolagenu są duże i zwykły kosmetyk z kolagenem nie działa jak „uzupełnienie rusztowania” skóry.
Co ma mocniejsze podstawy w profilaktyce starzenia skóry?
Najbardziej konsekwentnym działaniem jest ochrona przed promieniowaniem UV: cień, odzież, unikanie celowego opalania i regularne stosowanie preparatu przeciwsłonecznego o szerokim spektrum. W pielęgnacji przeciwstarzeniowej lepiej udokumentowane są też retinoidy i retinol, choć mogą podrażniać skórę i nie są odpowiednie dla każdego. Silniejsze retinoidy wymagają konsultacji z lekarzem, a retinoidów nie należy stosować w ciąży bez zaleceń medycznych.
Dobry krem nawilżający może natomiast szybko poprawić wygląd drobnych linii wynikających z suchości. To efekt kosmetyczny, ale realny i przewidywalny.
Jak czytać obietnice producentów kolagenu?
Warto zachować ostrożność wobec haseł typu „odbudowuje kolagen”, „cofa starzenie” czy „usuwa zmarszczki”. Badanie pojedynczego składnika nie oznacza automatycznie, że gotowy produkt daje taki sam efekt. W Unii Europejskiej deklaracje dotyczące kosmetyków powinny być zgodne z dostępnymi dowodami i nie mogą wykraczać poza to, co zostało rzeczywiście wykazane.
