Spis treści
Podczas podróży patrz daleko przed siebie lub na horyzont, ogranicz czytanie i ekran, zadbaj o świeże powietrze i sen przed wyjazdem. Jeśli objawy są silne, lek działa zwykle lepiej przyjęty przed rozpoczęciem podróży niż dopiero po wystąpieniu nudności. U dziecka preparat i dawkę trzeba dobrać do wieku z lekarzem lub farmaceutą.
Skąd bierze się choroba lokomocyjna?
Podczas jazdy samochodem, statkiem czy lotu oczy i narząd równowagi w uchu wewnętrznym mogą przekazywać mózgowi sprzeczne informacje. Na przykład osoba czytająca książkę widzi nieruchomą stronę, podczas gdy układ przedsionkowy rejestruje przyspieszenia i zakręty. U części osób taki konflikt szybko wywołuje nudności.
Typowe objawy to mdłości, wymioty, zawroty głowy, ból głowy, bladość i zimny pot. Podatność jest bardzo indywidualna i może zmieniać się z wiekiem.
Jak zmniejszyć ryzyko przed podróżą?
- Wyśpij się. Niedobór snu może nasilać chorobę lokomocyjną.
- Unikaj ciężkiego posiłku i alkoholu tuż przed podróżą.
- W samochodzie patrz przed siebie, a na statku na horyzont.
- Jeżeli możesz, wybierz miejsce z mniejszym zakresem ruchu - na przykład przód samochodu lub środkową część statku.
- Zadbaj o dopływ świeżego powietrza i rób przerwy podczas długiej jazdy.
Czego lepiej nie robić?
Czytanie, gry na telefonie i oglądanie filmu mogą pogłębiać konflikt między wzrokiem a błędnikiem, dlatego przy pierwszych objawach najlepiej odłożyć ekran. W przypadku dzieci lepszą formą zajęcia może być rozmowa, słuchowisko, muzyka lub śpiewanie.
Opaski uciskowe i podobne rozwiązania są popularne, ale CDC wskazuje, że w badaniach ich efekt nie był lepszy od placebo. Jeżeli komuś subiektywnie pomagają i są bezpieczne, można je stosować, ale nie warto przedstawiać ich jako metody o potwierdzonej skuteczności.
Imbir - może pomóc, ale dowody są niejednoznaczne
NHS wymienia imbir jako jedną z rzeczy, których można spróbować, natomiast CDC ocenia dane dotyczące diety, suplementów i imbiru jako słabe i sprzeczne. Oznacza to, że imbir może być dodatkiem, ale nie powinien zastępować skuteczniejszych metod u osoby z nasilonymi objawami.
Leki na chorobę lokomocyjną
W przypadku rzadkich, ale przewidywalnych podróży leki mogą być bardzo pomocne. Najczęściej stosuje się preparaty działające ośrodkowo, m.in. niektóre starsze leki przeciwhistaminowe. Mogą jednak powodować senność, suchość w ustach i pogorszenie koncentracji.
Nowocześniejsze, mało sedujące leki przeciwhistaminowe stosowane w alergii, takie jak loratadyna czy feksofenadyna, nie są skuteczne przeciw chorobie lokomocyjnej, ponieważ słabo przenikają do mózgu. Lek najlepiej dobrać przed wyjazdem, uwzględniając wiek, choroby przewlekłe, ciążę, inne przyjmowane preparaty i konieczność prowadzenia pojazdu.
U dzieci nie należy stosować „połowy tabletki dla dorosłego” na własną rękę. Dostępność i ograniczenia wiekowe poszczególnych preparatów różnią się, dlatego najbezpieczniej zapytać farmaceutę lub lekarza.
Co robić, gdy objawy już się zaczęły?
Jeżeli to możliwe, przerwij czytanie lub korzystanie z ekranu, spójrz na stabilny punkt, zamknij oczy albo połóż się w pozycji ograniczającej ruch głowy. Spokojne, regularne oddychanie może zmniejszać nudności. Przy wymiotach ważne jest uzupełnianie płynów małymi porcjami.
Kiedy objawy nie pasują do zwykłej choroby lokomocyjnej?
Jeśli zawroty głowy lub nudności pojawiają się także bez ruchu, utrzymują się długo po podróży, towarzyszą im zaburzenia słuchu, silny ból głowy, omdlenie lub inne objawy neurologiczne, warto skonsultować lekarza. Nie każda dolegliwość występująca w podróży jest chorobą lokomocyjną.
CDC wskazuje habituację, czyli stopniowe przyzwyczajanie układu nerwowego do określonego ruchu, jako najskuteczniejszą strategię. W praktyce jest wolna i trudna do zastosowania przed pojedynczym wyjazdem, ale tłumaczy, dlaczego regularna ekspozycja u części osób z czasem zmniejsza dolegliwości.
