Spis treści
- Nie „pomaganie”, tylko rodzicielstwo
- Więź z dzieckiem buduje się w powtarzalnych sytuacjach
- Przejmij całe zadania, nie tylko wykonuj polecenia
- Polskie urlopy rodzicielskie: co przysługuje ojcu?
- Partnerka po porodzie również potrzebuje opieki, ale nie paternalizowania
- Ojciec też może być przeciążony
- Co naprawdę buduje zaangażowane ojcostwo?
- Źródła i dalsza lektura
Zaangażowane ojcostwo zaczyna się od codziennej odpowiedzialności, nie od „pomagania mamie”. Ojciec może od początku budować własną relację z dzieckiem i przejmować pełne obszary opieki.
Nie „pomaganie”, tylko rodzicielstwo
Zdanie „tata pomaga przy dziecku” brzmi niewinnie, ale zakłada, że podstawowa odpowiedzialność należy do matki. UNICEF zwraca uwagę na ten problem wprost: relacja ojca z dzieckiem powstaje przez obecność w jego codziennym życiu. Przewijanie, usypianie, kąpiel, uspokajanie, spacery czy zabawa nie są usługą wykonaną dla partnerki. Są częścią ojcostwa.
To nie znaczy, że każdy podział obowiązków musi być po równo co do minuty. Po porodzie, podczas karmienia piersią, choroby czy powrotu jednej osoby do pracy potrzeby rodziny będą się zmieniać. Ważniejsze jest, czy obie osoby mają realny udział w odpowiedzialności i możliwość odpoczynku.
Więź z dzieckiem buduje się w powtarzalnych sytuacjach
Niemowlę nie potrzebuje od ojca specjalnego programu „bondingu”. Potrzebuje kontaktu, reakcji na sygnały i powtarzalnej opieki. Mówienie do dziecka, trzymanie go, uspokajanie, zabawa twarzą w twarz czy przejęcie wieczornego rytuału tworzą setki małych interakcji.
UNICEF i WHO w programach responsywnej opieki podkreślają znaczenie obserwowania sygnałów dziecka i odpowiedniego reagowania na nie przez matki, ojców i innych opiekunów. Ojciec nie musi kopiować stylu matki. Relacja może rozwijać się inaczej, o ile pozostaje bezpieczna i responsywna.
Przejmij całe zadania, nie tylko wykonuj polecenia
Równość w opiece nie polega wyłącznie na pytaniu „co mam zrobić?”. Duża część obciążenia rodzinnego to planowanie: pilnowanie zapasów pieluch, pamiętanie o wizycie, sprawdzanie rozmiaru ubrań, umawianie szczepień czy przewidywanie, kiedy kończy się mleko.
Dlatego bardziej użyteczny jest podział całych obszarów odpowiedzialności. Jedna osoba może odpowiadać za kąpiel i wieczorne przygotowanie, druga za wizyty medyczne; ktoś przejmuje zakupy, ktoś planowanie posiłków. Konkret zależy od rodziny, ale chodzi o to, by jedna osoba nie była domyślnym menedżerem wszystkiego.
Polskie urlopy rodzicielskie: co przysługuje ojcu?
Pracownik-ojciec ma w Polsce samodzielne prawo do 2 tygodni urlopu ojcowskiego, który co do zasady należy wykorzystać do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia. Jest to uprawnienie niezależne od tego, czy matka dziecka jest pracownicą.
Oprócz tego urlop rodzicielski wynosi co do zasady 41 tygodni przy urodzeniu jednego dziecka lub 43 tygodnie przy porodzie mnogim. Każdemu z rodziców przysługuje nieprzenoszalna 9-tygodniowa część. Szczegóły zależą od sytuacji zawodowej i rodzinnej, dlatego przed planowaniem warto sprawdzić aktualne zasady na gov.pl lub w ZUS.
Potoczne określenie „urlop tacierzyński” nie jest osobną nazwą urlopu w Kodeksie pracy. W praktyce bywa używane dla różnych okresów opieki przejmowanych przez ojca, co łatwo prowadzi do nieporozumień.
Partnerka po porodzie również potrzebuje opieki, ale nie paternalizowania
Po porodzie druga osoba może przejąć wiele rzeczy, które nie wymagają karmienia piersią: posiłki, zakupy, kontakt z rodziną, dom, przewijanie, noszenie i część nocnej opieki. Wsparcie nie powinno jednak oznaczać podejmowania decyzji za partnerkę. Warto pytać, czego potrzebuje, zamiast zakładać.
Jeżeli pojawiają się objawy depresji poporodowej, silnego lęku albo problemy psychiczne u któregokolwiek z rodziców, nie warto czekać, aż „samo minie”. Zdrowie psychiczne opiekuna wpływa na całą rodzinę.
Ojciec też może być przeciążony
Brak snu, odpowiedzialność finansowa, zmiana relacji partnerskiej i nowe obowiązki mogą mocno obciążać również ojców. Rozmowa z partnerką, rodziną, innymi ojcami lub specjalistą nie jest oznaką słabości. Im wcześniej nazwany zostanie problem, tym łatwiej szukać rozwiązania.
Warto też chronić choć niewielką przestrzeń dla każdej osoby dorosłej. Nie chodzi o „powrót do dawnego życia”, tylko o podział odpoczynku tak, aby nikt nie był permanentnie dyżurny.
Co naprawdę buduje zaangażowane ojcostwo?
- Regularna codzienna opieka, także wtedy, gdy nie jest wygodna.
- Samodzielne podejmowanie części obowiązków i pamiętanie o nich.
- Kontakt z dzieckiem bez pośrednictwa drugiego rodzica.
- Rozmowa o podziale obciążenia zamiast liczenia pojedynczych zadań.
- Gotowość do uczenia się - nikt nie rodzi się z instrukcją obsługi niemowlęcia.
